शब्दबाट फैसला खोज्‍नुहोस्

निर्णय नं. २३१९ - उत्प्रेषण वा अन्य उपयुक्त आज्ञा, आदेश वा पुर्जी जारी गरिपाउँ

भाग: २७ साल: २०४२ महिना: असार अंक:

निर्णय नं. २३१९     ने.का.प. २०४२      अङ्क ३

 

डिभिजन बेञ्च

माननीय न्यायाधीश श्री पृथ्वी बहादुर सिंह

माननीय न्यायाधीश श्री हरगोविन्द सिंह प्रधान

सम्वत् २०४१ सालको रिट नं. १५६७

विषय : उत्प्रेषण वा अन्य उपयुक्त आज्ञा, आदेश वा पुर्जी जारी गरिपाउँ ।

 

निवेदक      :का.जि.नैकाप पुरानो भन्ञ्जाङ,आदर्श गा.पं.वार्ड नं. ८ माल्टार बस्ने भरत प्रसाद गौतम।

विरूद्ध

विपक्षी :विष्णु प्रसाद खनाल, अध्यक्ष, गुठी संस्थान,केन्द्रिय कार्यालय,रामशाह पथ,काठमाडौं ।

बद्री प्रसाद उपाध्याय,अधिकृत द्वितीय श्रेणी ऐ.ऐ ।

गुठी संस्थान,केन्द्रिय कार्यालय,रामशाहपथ,काठमाडौं ।

आदेश भएको मिति:२०४२।३।१९।४ मा

     निवेदकले कुनै कानुनको त्रुटि भएको भनी देखाउन सकेको नहुँदा यस्तो अवस्थामा निवेदन जिकिर अनुसारको आदेश जारी गर्न मिलेन ।

(प्रकरण नं.१०)

निवेदक तर्फबाट:विद्वान विरिष्ठ अधिवक्ता श्री कृष्ण प्रसाद भण्डारी

विपक्षी तर्फबाट      :विद्वान अधिवक्ता श्री श्यामध्वज कार्की

उल्लेखित मुद्दाःX

आदेश

न्या.पृथ्वी बहादुर सिंहः नेपालको संविधानको धारा १६।७१ अन्तर्गत पर्न आएको प्रस्तुत रिट निवेदनको तथ्य एवं जिकिर संक्षेपमा यस प्रकार रहेछ ।

२.    भैरहवा गुठी तहसिल तथा खर्च कार्यालयका कार्यालय प्रमुख भई काम गरेको अवस्थाको आ.ले.प. शाखाबाट श्रेस्ता जाँच गर्दा रु. २६,९५८।१९ तहबिल मस्यौट हिनामिना गरेको भन्ने आरोप लगाई ३ दिनभित्र स्पष्टीकरण दिनु भनी गुठी संस्था के.का.को मिति ०३८।७।४ को गोप्यपत्र प्राप्त भई ०३८।११।६ मा बयान गरी सकेको र मु.नारायण बहादुरले मेरो जिम्मामा भएको नगदी जिन्सी स्याहा श्रेस्ता सबै बुझी लिए भन्ने उल्लेख भएको मेरो रमानापत्र त्यस कार्यालयमा प्राप्त भएको हुनाले सोही प्रमाण समेतको आधारमा उल्लेख भएको आरोप मलाई लाग्नु पर्ने होइन आरोपबाट फुर्सद पाउँ भनी स्पष्टीकरण दिएकोलाई विचारै नगरी ०३८।८।१६ मा मलाई निलम्बन गरियो र ०३७।०३८ को आ.ले.प. हुँदा तपाई समेतको मिलोमतोबाट जम्मा रु. २६,९५८।१९ तहबिल हिनामिना गरी दाखिल समेत नगरेकाले कारवाही हुँदा गुठी संस्थान सम्बन्धी नियमावली, ०३४ को परिच्छेद १०.५ को दफा ७ अनुसार तहबिल मस्यौट गरेको देखिएको भन्ने आरोप लगाई ऐ. विनियम १०.१ को उपदफा (६) अनुसार गुठी संस्थानको सेवामा भविष्यमा अयोग्य ठहरिने गरी नोकरीबाट बर्खास्त किन नगर्नु भनी ३ दिनभित्र स्पष्टीकरण  माग गरिएकोमा म निवेदक कार्यालयमा बहाली हुनुभन्दा अघि नै साविक हाकिम धर्मसुन्दरले ०३६।०३७ को तहबिल मौज्दात रकम रु. ११,१०३।५२ को हकमा निज धर्मसुन्दरले मलाई बुझाएको नभई मु.नारायण बहादुर घिमिरेलाई बुझाई निमित्त दिई रमाना लिई गएको, त्यस कार्यालयमा ०३७।१।७ मा हाजिर भएपछि पनि मु.नारायण बहादुरले नबुझाई ०३७।११।१७ मा म.ले.प.बाट पक्राउ सोधनी हुँदा साविक हाकिमकै पालाको हुँदा आर्थिक विवरण साविक हाकिमकै पालाको भनी लेखी पठाएको कुरा दर्शाई सोही रकम ०३७।०३८ मा जम्मा भई रकम बाँकी छ भनी मु.नारायण बहादुर र मु.अष्टमान चौधरीले लिखित जवाफ दिएको हुनाले पनि मैले हिनामिना गरेको भन्ने प्रश्न उठ्न नसक्ने र मेरो पालाको ०३७।०३८ को सदर स्याहाको रु. ४,९७३।७४ धरौटी रु. ८८४।२१ फुटकर रु. ७२।६६ र ०३८।०३९ को १ साल रसिद काटी स्याहामा आम्दानी नबाँधिएको भनिएको रु. ९,९२७।०४ को हकमा पनि सम्पूर्ण नगदी जिन्सीको कार्य मु.नारायण बहादुर र मु.अष्टमान चौधरीले गरिआएको र श्रेस्ता पनि उनीहरूकै जिम्मा रहने र डोरमा समेत उनीहरू नै गई असूल तहसिल गर्ने गरिआएको र उनीहरू कै जिम्मा रहेको भन्ने कुरा उल्लेख गरी आ.ले.प. डोरलाई उनीहरूले कागज गरिदिएको, मु.नारायण बहादुरले रकम मेरो जिम्मा बाँकी छ तहबिल गर्नेछु भनी कागज समेत गरेको हुँदा मैले मस्यौट अथवा हिनामिना गरेको र भ्रष्टाचार गरेको भन्ने प्रश्न उठ्न नसक्ने भनी स्पष्टीकरण दिएकोलाई किञ्चित ध्यान नदिई गुठी संस्थान सेवा सम्बन्धी विनियम, ०३४ को परिच्छेद १० विनियम ५(७) बमोजिम कसूर गरेको अभियोगमा मिति ०३९।१०।६।५ मा भएको अधिकृत द्वितीय श्रेणीका बद्रीप्रसादले पर्चा अनुसार भविष्यमा संस्थानको नोकरीको लागि सामान्यतः अयोग्य ठहरिने गरी नोकरीबाट बर्खास्त गरिएको छ । हिनामिना गरेको रकम मध्ये रु. ९,९६९।१९ तपाईसँग र १५०९६।९३ नारायण बहादुरबाट चुक्ता हुन नसके सो समेत नपुग रकम तपाईबाट असूल गर्ने भन्ने पत्र ०३९।१०।१३।६ मा बुझाए पछि म्यादभित्र संस्थानको अध्यक्ष समक्ष पुनरावेदन गरेकोमा पुनरावेदन जिकिर पुग्न नसक्ने भन्ने पत्र ०४१।५।१५ मा बुझाइयो ।

३.    सबूद प्रमाण सहितको तथ्ययुक्त मेरा स्पष्टीकरणहरूलाई पूर्णतः अनास्था गरी मलाई संस्थानको नोकरीबाट समान्यतः अयोग्य ठहरिने गरी प्रत्यर्थी नं. २ ले गरेको उक्त काम कारवाही र निर्णय गैरकानुनी पूर्वाग्रहयुक्त, अतिशय कठोर, एकपक्षीय र अतिशय अन्यायपूर्ण छ र पुनरावेदकीय निर्णय पनि न्यायिक मनको प्रयोगै नगरी गरिएको छ किनभने गुठी संस्थान सेवा सम्बन्धी विनियमहरू ०३४ को परिच्छेद १० को विनियम १०.६(३)को विपरीत १४ महिनासम्म निलम्बन गरियो । उल्लिखित रकम रु. २६,९५८।१९ मध्ये रु. ११,१०३।५२ म भन्दा अघिको अड्डा प्रमुख धर्मसुन्दर श्रेष्ठको पालाको हो र निजले मु.नारायण बहादुरलाई बुझाएको र नारायण बहादुरले मलाई नबुझाई मैले बुझबुझारथ नगरेकोबाट मैले हिनामिना भ्रष्टाचार नगरेको । मेरो पालाको हकमा रकम रु. १५,०९६।६३ को हकमा सो रकम मु.नारायण बहादुर घिमिरेले आ.ले.प.डोरमा कागज गरेबाट मैले भ्रष्टाचार गरेको भन्न नमिल्ने, सजायँ गर्ने अधिकारीले विभागीय सजायँ गर्दा कानुनको अक्षरस न्यायिक मनसायले परिपालना गरेको हुनुपर्छ । उल्लेख गरे अनुसार भ्रष्टाचारको कार्य नगरेको र त्यसमा संलग्न नरहेको अवस्थामा अपराधसँग सम्बन्ध नभएको कुराहरू उल्लेख गरी मागिएको स्पष्टीकरणको आधारमा नोकरीबाट बर्खास्त गर्ने गरेको मिति ०३९।१०।६ र ०४१।५।१३ को निर्णय अन्यायपूर्ण छ । तसर्थ त्यस्तो अनधिकृत र गैरकानुनी निर्णय नेपालको संविधानको धारा ७१ अन्तर्गत उत्प्रेषणको आदेशद्वारा बदर गरी हनन् भएको हकको प्रचलन गराई पाउँ भन्ने समेत रिट निवेदन ।

      ४.    विपक्षीहरूबाट लिखित जवाफ मगाई पेश गर्नु भन्ने सिंगल बेञ्चको आदेशानुसार प्राप्त लिखित जवाफहरूको संक्षेपमा यस प्रकार रहेछ ।

५.    सम्पूर्ण नगदी जिन्सीको काम मु.नारायण बहादुर मु.अष्टमान चौधरीले गर्ने गरिआएका श्रेस्ता समेत उनीहरूकै जिम्मा रहने र डोरमा समेत उनीहरू नै गई असूल तहसिल गर्ने गरिआएका, रकम पनि उनीहरूकै जिम्मा रहने र साविक हाकिमका पालाको साविक हाकिमले म हाजिर नहुँदै मु.नारायण बहादुरलाई बुझाई गएको सो रकम पनि निज मु.नारायण बहादुरले मलाई नबुझाएको हुँदा मैले मस्यौट हिनामिना गरेको होइन भन्ने लेखिएको रहेछ । कार्यालय प्रमुख जस्तो जिम्मेवार कर्मचारीले त्यस्तो लेख्न नसुहाउने, तल्ला तहका कर्मचारी कसैले असूल तहसिल गरेको रकम कार्यालयमा दाखिल गर्नुपर्ने नगरेका र कार्यालय प्रमुखलाई बुझाउनुपर्ने रकम नबुझाएका पक्षमा कार्यालय प्रमुखले कारवाही चलाएको हुनुपर्नेमा सो बमोजिम गरे भएको रिट निवेदनबाट नदेखिएको हुँदा समेत विपक्षीको रिट निवेदन निरर्थक देखिएकोले खारेज होस् भन्ने समेत करीव एकै व्यहोराको बेग्ला बेग्लै जिकिर भएको अध्यक्ष गुठी संस्थान के.कार्यालय र अधिकृत द्वितीय श्रेणीका बद्रीप्रसाद उपाध्याय ऐ. को लिखित जवाफ ।

६.    नियम बमोजिम पेश भएको प्रस्तुत रिट निवेदनको फाइल समेत अध्ययन गरी निवेदक तर्फबाट रहनुभएका विद्वान विरिष्ठ अधिवक्ता श्री कृष्ण प्रसाद भण्डारीले मेरो पक्षले कुनै रकम हिनामिना नगरेको भनी सप्रमाण स्पष्टीकरण पेश गरेको हुँदा जसले भ्रष्टाचार गरेको छ उसलाई मात्र सजायँ गर्नु पर्नेमा मेरो पक्ष निर्दोष हुँदा निजलाई भ्रष्टाचार गरेको ठहर्‍याई नोकरीबाट बर्खास्त गर्ने गरेको विपक्षी कार्यालयको निर्णय त्रुटिपूर्ण हुँदा बदर होस् भन्ने र विपक्षी संस्थानको तर्फबाट रहनुभएका विद्वान अधिवक्ता श्री श्यामध्वज कार्कीले कार्यालय प्रमुख भई निम्न तहका कर्मचारीले गरेको कार्य प्रति बेवास्ता राखी आफूले भ्रष्टाचार गरेको होइन छैन भन्न नपाउने हुँदा विपक्षी निवेदकलाई नोकरीबाट बर्खास्त गर्ने गरेको निर्णय बदर हुनुपर्ने होइन भन्ने समेत बहस प्रस्तुत गर्नुभयो ।

७.    अब निवेदकको माग बमोजिम आदेश जारी गर्न मिल्ने नमिल्ने के रहेछ सो को निर्णय दिन परेको छ ।

८.    निर्णयतर्फ विचार गर्दा यसमा म निर्दोष व्यक्तिलाई नोकरीबाट बर्खास्त गर्ने गरेको गुठी संस्थान केन्द्रीय कार्यालयको निर्णय त्रुटिपूर्ण हुँदा बदर गरिपाउँ भन्ने मुख्य रिट निवेदन जिकिर देखिन्छ ।

९.    रिट निवेदक भरतप्रसाद गौतमले भैरहवा गुठी तहसिल तथा खर्च कार्यालयका प्रमुख भई कार्य गरेका बखत तहबिल मस्यौट गरेको आरोपमा निज उपर कारवाही गरी नोकरीबाट बर्खास्त गर्ने गरेको निर्णय त्रुटिपूर्ण छ छैन भनी हेर्दा भैरहवा गुठी तहसिल तथा खर्च कार्यालयको श्रेस्ता आन्तरिक लेखा परीक्षण गर्दा असूल तहसिल भई आएको केही रकम श्रेस्तामा आम्दानी नै नबाधिएको र केही रकम साल तमामीको अन्तमा जिम्मावारी पनि नसारेको र कोष पनि दाखिला नगरेको भई धेरै नै रकम हिनामिना गरेको सम्बन्धमा कारवाही गर्न शुरू गरी उक्त कार्यालयका तत्कालिन कार्यालय प्रमुख भरतप्रसाद गौतम र मु.नारायण बहादुर घिमिरेलाई निलम्बन राखी प्रत्यायोजित अधिकार अनुसार गरेको विभागीय कारवाहीको सिलसिलामा तत्कालिन कार्यालय प्रमुख भरतप्रसाद गौतमले बुझ्दा मु.नारायण बहादुर घिमिरे, मु.अष्टमान चौधरी र पि.श्यामनारायण चौधरी समेत जना ३ ले हिनामिना गरेका हुन् मैले हिनामिना गरेको छैन भनी बयान गरेको भए पनि कार्यालय प्रमुख जस्तो जिम्मेवारी व्यक्तिको त्यस प्रकारको भनाईलाई मान्यता दिन मिल्दैन । आफू कार्यालय प्रमुख भई समयमा रेखदेख नियन्त्रण नगरी लापरवाही गरेको फलस्वरूप तहबिल हिनामिना भएको देखिन आएकोले गुठी संस्थान सेवा सम्बन्धी विनियमहरू, २०३४ परिच्छेद १० विनियम ५ खण्ड (७) मा लेखिए बमोजिमको कसूर गरेको देखिन आएको र निजले पेश गरेको स्पष्टीकरण सन्तोषजनक नदेखिएकोले निजलाई उल्लिखित विनियम बमोजिम भविष्यमा संस्थानको नोकरीको  निमित्त सामान्यतः अयोग्य ठहरिने गरी नोकरीबाट बर्खास्त गर्ने गरी निर्णय गरेको देखिन्छ ।

१०.    उपरोक्तानुसार रिट निवेदकलाई नोकरीबाट बर्खास्त गर्ने गरी गुठी संस्थान केन्द्रीय कार्यालयबाट गरिएको निर्णयमा कानुनी त्रुटि देखिन नआएको र साथै निवेदकले रिट निवेदनमा पनि कुनै कानुनको त्रुटि भएको भनी देखाउन सकेको नहुँदा यस्तो अवस्थामा निवेदन जिकिर अनुसारको आदेश जारी गर्न मिलेन । रिट निवेदन खारेज हुने ठहर्छ । फाइल नियम बमोजिम गरी बुझाई दिनु ।

 

उक्त रायमा म सहमत छु ।

 

न्या.हरगोविन्द सिंह प्रधान

 

इतिसम्वत् २०४२ साल आषाढ १९ गते रोज ४ शुभम् ।

 

 

भर्खरै प्रकाशित नजिरहरू

धेरै हेरिएका नजिरहरु