शब्दबाट फैसला खोज्‍नुहोस्

निर्णय नं. ६८२७ - अंश दपोट

भाग: ४१ साल: २०५६ महिना: चैत्र अंक: १२

निर्णय नं. ६८२७          ने.का.प. २०५६ अङ्क १२

 

संयुक्त इजलास

माननीय न्यायाधीश श्री केदारनाथ उपाध्याय

माननीय न्यायाधीश श्री ज्ञाइन्द्रबहादुर श्रेष्ठ

संवत २०५३ सालको दे.पु.नं. ... २८७१

फैसला मितिः २०५६।६।१७।२

 

मुद्दाः अंश दपोट ।

 

पुनरावेदन

प्रतिवादीः जिल्ला दैलेख पादुका गाउं विकास समिति वडा न.. २ वस्ने वर्ष ४४ को दुर्गानाथ योगी

विरुद्ध

प्रत्यर्थी

वादीः  ऐ.ऐ. वस्ने चन्द्रनाथ योगी

 

§  अंशवण्डाको ३५ नं.. ले अंश मुद्दामा तायदाती दिंदा नदेखाइ दवाए छिपाएको भनी यिनै प्रतिवादी उपर फिराद गर्न कुनै वाधा दिएको देखिन आउदैन । जहिले सुकै नालेश लाग्न सक्ने स्थितिमा अदालती वन्दोवस्तको ३६ नं. को उल्लेख भएकै कारणले अंशवण्डाको ३५ नं. को हदम्याद भित्र नपरेको भनी वादी दावी खारेज गर्न मिल्ने देखिदैन । तसर्थ अंशवण्डाको २७ नं. अन्तर्गत दावी गरी आएको हुंदा उक्त महलको ३५ नं. को हदम्याद भित्र परेको भनी फिराद खारेज गर्ने गरेकोलाई वदर गरी सवुद प्रमाणको मुल्यांकन गर्न मिसिल शुरु जिल्ला अदालतमा पठाउने ठहर गरेको पुनरावेदन अदालत सुर्खेतको फैसलामा कुनै परिवर्तन गर्न पर्ने अवस्था विद्यमान नदेखिंदा सदर हुने ।

 

पुनरावेदक प्रतिवादी तर्फबाट

प्रत्यर्थी वादी तर्फबाटः

अवलम्वित नजिरः

 

फैसला

      न्या.ज्ञाइन्द्रबहादुर श्रेष्ठः पुनरावेदन अदालत सुर्खेत वीरेन्द्रनगरबाट मिति २०५२।८।१४ मा भएको फैसला उपर यस अदालतमा पुनरावेदन पर्न आएको प्रस्तुत मुद्दाको संक्षिप्त तथ्य र निर्णय यस प्रकार छ ।

      २.    विपक्षी दुर्गानाथ र म समेत अमरनाथको २ भाई छोरा हौं । एकासगोल भै भइ राखेको अवस्थामा घरको सम्पूर्ण श्रीसम्पत्ति दाजु दुर्गानाथके जिम्मामा रहेका र मिति २०४६।२।४ मा विपक्षी दुर्गानाथ उपर यसै अदालतमा अंश मुद्दा दिएकोमा अदालतबाट अंशको फांटवारी माग हुंदा विपक्षीले पैतृक अचल सम्पत्तिको फांटवारीमा उल्लेख नगरी आफूले एकलौटी दवाई खाने उद्देश्य राखेकोले फिरादमा उल्लेखित जग्गाहरु विपक्षीले दवाए छिपाएकोले उक्त जग्गाहरु मेरा नाममा एकलौटी गरी पाउं भन्ने समेत व्यहोराको फिराद पत्र ।

      ३.    मपिता पुर्खाको पालाको पैतृक सम्पत्ति फिारदीसंगको अंश मुद्दाको फांटवारीमा र सोही मुद्दाको प्रतिउत्तर पत्रमा देखाइ सकेको छु । पैतृक सम्पत्तिबाट फिरादमा लेखिएको जग्गा दवाए छिपाएको समेत छैन । वादी र म छुटिृ भिन्न भइसकेपछि अन्य जग्गाहरु मैले ऋण कर्जा गरी किनेका जग्गाहरु हुन वादीको झुठ्ठा दावीबाट फुर्सद गरी मैले मेरा आर्जन कमाईबाट खरिद गरेको फिराद दावीका जग्गाहरु हुंदा जग्गाहरु मेरै हक कायम गरी पाउं भन्ने समेत व्यहोराको प्रतिउत्तर पत्र ।

      ४.    यसमा वादीले उल्लेख गरेको अंश मुद्दाको छिनुवा मिसिल साथै राखी नियमानुसार पेश गर्नु भन्ने समेत व्यहोराको मिति २०४९।१०।१२ गतेको शुरु जिल्ला अदालतको आदेश ।

      ५.    उक्त आदेशानुसारको मिसिल प्माणको लागि सम्वन्धित मिसिल साथ संलग्न रहेको ।

      ६.    यसमा वादी प्रतिवादीले प्रमाणमा उल्लेखगरेका कागजातका प्रतिलिपी सम्वन्धित कार्यायबाट झिकाई आएपछि पेश गर्नु भन्ने समेत व्यहोराको २०४९।११।४ मा भएको आदेश ।

      ७.    वादी प्रतिवादीहरुले प्रमाण खण्डमा उल्लेख गरेको कागजातहरु सम्वन्धित कार्यालयबाट प्राप्त भइ मिसिल साथ रहेको ।

      ८.    यसमा वादी प्रतिवादीका साक्षीहरु वुझी पेश गर्नु भन्ने समेत व्यहोराको आदेश ।

      ९.    वादी प्रतिवादीका वीच अंशवण्डा भइ छुटिृ भिन्न भइ सकेपछि प्रतिवादीले आफ्नो निजी आर्जनबाट खरिद गरी वढे वढाएको जग्गा हुंदा वादी दावी अनुसार प्रतिवादीले वादीको अंश भाग लाग्ने जग्गा दपोट समेत गरी छुपाइ खाएका होइनन वादी दावी झुठ्ठा हो भन्ने समेत व्यहोराको प्रतिवादीका साक्षीहरुले गरी दिएको एकै मिलानको पृथक पृथक वकपत्र ।

      १०.    विवादीत जग्गाहरु हाल नाप नक्सा हुंदा कसका नाममा दर्ता भएका छन् ? उक्त कि.नं. का जग्गाहरुको ८ नं. नापी गोश्वारा दैलेखबाट फिल्डवुक उतार झिकाइ आएपछि नियम वमोजिम पेश गर्नु भन्ने समेत व्यहोराको शुरु जिल्ला अदालतको आदेश ।

      ११.    उक्त आदेश वमोजिम विवादीत जग्गाहरुको फिल्डवुक उतार समेत झिकाइ मिसिल साथ संलग्न रहेको ।

      १२.   फिरादमा अ.वं. ३६ नं. अन्तर्गतको हदम्याद देखाई प्रस्तुत मुद्दा दायर भएकोमा प्रस्तुत मुद्दामा अ.वं. ३६ नं. आकर्षित हुन सक्ने अवस्था नदेखिएको र वादकिो फिराद अंशवण्डाको ३५ नं. अन्तर्गतको हदम्याद देखाई परेको नदेखिएको अवस्थामा सो हदम्याद तर्फ यस अदालतले विचार गर्न नपर्ने भई प्रस्तुत फिरादबाट प्रस्तुत मुद्दाको कारवाही गरी रहन नपरी प्रस्तुत मुद्दा अ.वं. १८० नं. ले खारेज हुने ठहर्छ भन्ने समेत व्यहोराको शुरु जिल्ला अदालतबाट मिति २०५१।१०।४ गतेमा भएको खारेजी फैसला ।

      १३.   मिति २०५१।१०।४ गते शुरु दैलेख जिल्ला अ ादालतले अ.वं. नं. को उल्लेखन हुंदैमा आकिर्षत नै नहुने नजिरको आधारमा प्रस्तुत मुद्दा खारेज नहुनेमा खारेज गरेको इन्साफ त्रुटीपूर्ण हुंदा वरद गरी पाउं भन्ने समेत व्यहोराको पुनरावेदन अदालत सुर्खेत वीरेन्द्रनगरमा मिति २०५१।१।२८ मा पर्न आएको पुनरावेदन पत्र ।

      १४.   यसमा हदम्यादको आधारमा शुरुले गरेको खारेजी फैसला विचारणीय देखिंदा प्रत्यर्थीलाई अ.वं. २०२ नं. र पुनरावेदन अदालत नियमावली, २०४८ को नियम ४७ वमोजिम झिकाई हाजिर भएपछि वा म्याद गुजारेपछि नियम वमोजिम पेश गर्न भनने समेत पुनरावेदन अदालत वीरेन्द्रनगर सुर्खेतको आदेश ।

      १५.   अ.वं. २७ नं. अन्तर्गत दावी गरी आएको प्रस्तुत मुद्दा अंशवण्डाको ३५ नं. हदम्याद भित्रको हुंदा खारेज गर्ने गरेको शुरु दैलेख जिल्ला अदालतको फैसला मिलेको नदेखिदा वदर गरी दिएको छ । अव जे जो वुझ्नु पर्छ वुझी सवुद प्रमाणको मुल्यांकन गरी ठहर निर्णय गर्नु भनी मिसिल शुरु दैलेख जिल्ला अदालतमा पठाई दिनु भन्ने समेत व्यहोराको पुनरावेदन अदालत वीरेन्दल्नगर सुखेतको फैसला ।

      १६.    पुनरावेदन अदालतबाट भको उपरोक्त फैसलामा चित्त वुझेन शुरुको खारेजी वदर गर्न कदापी नमिल्नेमा सो हुने ठहरी भएको उक्त फैसला एकातर्फ आफैमा विरोधाभासयुक्त छ भने अर्कोतर्फ अंशवण्डाका महलमा लेखिएका कुरामा सोही ऐनको ३५ नं. का म्यादमा उजुरी गर्नुपर्ने र मुलुकी ऐनमा अन्यत्र हदम्याद उल्लेख नभएमा मात्र अ.वं. ३६ नं. आकर्षित हुने व्यवस्था भएको र उक्त अंशवण्डाको ३५ नं. र अदालती वन्दोवस्तको ३६ नं. को व्यवस्थामा तात्विक भिन्नता हुनुको अतिरिक्त एउटा ऐनको दावी लिइ अर्को ऐनको हदम्यादको आधार लिन सर्वथा नमिल्ने भएको तथा प्रस्तुत मुद्दामा हदम्याद नाघे ननाघेको सवाल नभै सम्वन्धित ऐनमा उल्लेखित हदम्याद सम्वन्धी व्यवस्था अन्तर्गत उजुरी परे नपरेको नै मुल सवाल भएकोले सो तर्फ दृष्टिपात नगरी भएको उक्त फैसला त्रुटीपूर्ण भएकोले वदर गरी शुरु फैसला कायम गरी पाउं भन्ने समेत व्यहोराको प्रतिवादीको तर्फबाट यस अदालतमा पर्न आएको पुनरावेदन पत्र ।

      १७.   नियम वमोजिम पेशी सूचीमा चढी इजलास समक्ष पेश हुन आएको प्रस्तुत मुद्दामा पुनरावेदनकको धरौटी पुनरावेदन जिरिक तथा शुरु रेकर्ड र पमाण मिसिल समेत अध्ययन गरी हेर्दा यसमा  पुनरावेदन अदालत सुर्खेततबाट भएको इन्साफ मिले नमिलेका तर्फ विचार गर्नुपर्ने हुन आयो ।

 

      १८.   यसमा २ भाई अंशियार मध्येमा विपक्षी दुर्गानाथ योगी उपर दिएको अंश मुद्दामा अदालतबाट अंशको फांटवारी माग हुंदा विपक्षीले पैतृक अचल सम्पत्ति फांटवारीमा उल्लेख नगरुी आफूले एकलौटी दवाइ खाने उद्देश्य राखेकोले फिरादमा उल्लेखित जग्गाहरु मेरो नाममा एकलौटी गरी पाउं भन्ने फिराद दावी र दावी वमोजिमको अचल सम्पत्ति दवाए छुपाएको छैन केही जग्गाहरु वादीसंग छुटृी भिन्न भइसकेपछि किनेको हुंदा सम्पूर्ण जग्गाहरुमा मेरै हक कायम गरी पाउं भन्ने प्रतिउत्तर जिकिर भएको प्रस्तुत मुद्दामा अंशवण्डाको ३५ नं. को हदम्यादमा नालेश गर्नुपर्नेमा अदालती वन्दोवस्तको ३६ नं. वमोजिम प्रस्तुत फिराद गर्न आएकोले अ.वं. १८० नं. वमोजिम खारेज हुने गरी दैलेख जिल्ला अदालतबाट फैसला भइ सो उपर वादीको पुनरावेदन अदालतमा पुनरावेदन पर्दा उक्त फिरादपत्र हदम्याद भित्रकै ठहर्याइ सो फैसला वदर गरी वादी दावी वमोजिम हुनु पर्ने हो होइन सवुद प्रमाणको मुल्यांकन गरी इन्साफ गर्न शुरु जिल्ला अदालतमा पठाउने गरेको देखिन्छ म। सो उपर प्रतिवादीको यस अदालतमा पुनरावेदन पर्न आइ अंश दपोटमा अशवण्डाको ३५ नं. को हदम्याद लागु हुनु पर्ने र सो कुराको दावी नलिइ अदालती वन्दोवस्तको ३६ नं. को दावी लिइ फिराद दायर भएको स्थितिमा शुरुले खारेज गरेको सदर गर्नुपर्नेमा वदर गरेको पुरनरावेदन अदालतको फैसला त्रुटीपूर्ण रहेको भन्ने जिकिर लिएको देखियो। अंशवण्डाको ३५ नं. ले अंश मुद्दामा तायदाती दिंदा नदेखाई दवाए छिपाएको भनी यिनै प्रतिवादी उपर फिराद गर्न कुनै वाधा दिएको देखिन आउदैन । जहिले सुकै नालेश लाग्न सक्ने स्थितिमा अदालती वन्दोवस्तको ३६ नं. को उल्लेख भएकै कारणले अंशवण्डाको ३५ नं. को हदम्याद भित्र नपरेको भनी वादी दावी खारेज गर्न मिल्ने देखिदैन । तसर्थ अंशवण्डाको २७ नं. अन्तर्गत दावी गरी आएको हुंदा उक्त महलको ३५ नं. को हदम्याद भित्र परेको भनी फिराद खारेज गर्ने गरेकोलाई वदर गरी सवुद प्रमाणको मुल्यांकन गर्न मिसिल शुरु जिल्ला अदालतमा पठाउने ठहर गरेको पुनरावेदन अदालत सुर्खेतको फैसलामा कुनै परिवर्तन गर्न पर्ने अवस्था विद्यमान नदेखिंदा सदर हुने ठहर्छ । पुनरावेदक प्रतिवादीको पुनरावेदन जिकिर पुग्न सक्दैन । धराटी पुनरावेदन हुंदा फैसलाको जनाउ पुनरावेदकलाई दिइ मिसिल नियमानुसार गरी वुझाइ दिनु।

 

उक्त रायमा म सहमत छु ।

 

न्या.केदारनाथ उपाध्याय

 

इति सम्वत २०५६ साल असोज १७ गते रोज २ शुभम .................. ।

                             

 

भर्खरै प्रकाशित नजिरहरू

धेरै हेरिएका नजिरहरु