शब्दबाट फैसला खोज्‍नुहोस्

निर्णय नं. १४४१ - उत्प्रेषणको आदेश जारी गरिपाउँ

भाग: २३ साल: २०३८ महिना: जेष्ठ अंक:

निर्णय नं. १४४१   ने.का.प. २०३८                   अङ्क २

डिभिजन बेञ्च

सम्माननीय प्रधान न्यायाधीश श्री नयनबहादुर खत्री

माननीय न्यायाधीश श्री धरेन्द्रबहादुर सिंह

सम्वत् २०३७ सालको रिट नं. १२९७

आदेश भएको मिति : २०३७।१२।१२।४ मा

निवेदक  : बाजुरा जिल्ला कुन्ना कोल्टी गा.पं. वडा नं. ३ कोल्टी गाउँ बस्ने भक्त जैसी

विरुद्ध

विपक्षी   : प्रमुख जिल्ला अधिकारी कर्णबहादुर चन्द जिल्ला कार्यालय बाजुरा जिल्ला कुन्ना कोल्टी गा.पं. वडा नं. ३ कोल्टी गाउँ बस्ने प्रदिप गिरी

विषय : उत्प्रेषणको आदेश जारी गरिपाउँ

(१) भूमिसम्बन्धी ऐन, २०२१ को दफा २५ को उपदफा (२) अन्तर्गतको मोही कायम गर्न उक्त ऐनको दफा ३४ को उपदफा २ अन्तर्गत कबुलीयत हुनुपर्ने त्यसको पनि अभाव देखिएकाले मोही कायम गर्ने गरेको प्रमुख जिल्ला अधिकारीको निर्णय उत्प्रेषणको आदेशद्वारा बदर हुने ।

(प्रकरण नं. ७)

निवेदक तर्फबाट : विद्वान अधिवक्ता श्री गंगाप्रसाद उप्रेती

विपक्षी तर्फबाट : विद्वान सरकारी अधिवक्ता श्री इन्द्रराज पाण्डे र विद्वान अधिवक्ता श्री कृष्णकुमार बर्मा

उल्लिखित मुद्दा :

आदेश

          प्र.न्या. नयनबहादुर खत्री : विपक्षी प्रमुख जिल्ला अधिकारीको ०३५।१०।३।५ को निर्णय उत्प्रेषणको आदेशद्वारा बदर गराई पाउँ भनी नेपालको संविधानको धारा ७१ अन्तर्गत प्रस्तुत रिट निवेदन पर्न आएको छ ।

          २.  तथ्य यसप्रकार छ : कुन्ना कोल्टी कार्की पट्टी मौजाभित्र मोही जयालाल जैसीको दर्ताको कि.नं. ८८ को माहीखान २ ठाउँको विज पाथी ४।४ जाने तिरो रू.।७८।१ लागेको जग्गा परमलालले दशैंको जुमारो भुवाको टिका पिठाया समेत तिरो तिरी खाने सर्तमा २०१५ सालदेखि चलन भोग गरेमा मोही हक वञ्चित गर्न खोजेकोले मोही वेदखल गरे बापत कारवाही गरिपाउँ भन्ने समेत जयानन्द गिरीको निवेदन, कि.नं. ८८ को जग्गा जयलालका नाउँमा दर्ता भई हाल मेरा दाइ भक्त जैशीका नाउँमा ०३४।१०।२० मा दा.खा.भइसकेको र कित्ता मध्ये १ खलाको आधारमा भाग परमलाल समेतको र आधा हाम्रो ११ परिवारको अंश लाग्ने १५०१६ सालमा बन्धकी दिएको ०१७ सालमा बाबु दातारामले रकम बुझाई हाम्रो भोगचलनमा छ भन्ने समेत निवेदक समेतको प्रतिवाद भएको प्रस्तुत मुद्दामा दर्ताको आधारमा जग्गाधनी जो सुकै भए पनि जयानन्द गिरीले कमाई आएको देखिएबाट भूमिसम्बन्धी ऐन, २०२१ को दफा ५ को उपदफा २ बमोजिम जयानन्द गिरीको नाउँमा कि.नं. ८८ को माटिखान २ ठाउँ मध्येको वारीकाट भन्ने जग्गामा मोहियानी कायम गरी दिने र निवेदक समेतलाई रू.२५।का दरले जरिवाना गर्दै गरी विपक्षी प्रमुख जिल्ला अधिकारीबाट ०३५।१०।३।४ निर्णय गरेको रहेछ ।

          ३.  उक्त निर्णय बदर गराई पाउँ भनी यस रिट निवेदनमा लिएका जिकिरहरू यस प्रकार छन् भूमिसम्बन्धी ऐनको दफा ३२ अन्तर्गतको मुद्दा हेर्ने तथा किनारा गर्ने गरी विपक्षी प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई तोकेको देखिन आएन विपक्षी तसर्थ प्रमुख जिल्ला अधिकारीले गर्नुभएको निर्णय अधिकार क्षेत्रको अभावमा बदर हुनुपर्ने प्रष्ट छ । बदर नहुने मानेको खण्डमा पनि विपक्षी प्रदिप गिरी रंग गिरीका पिता जयानन्दले विवादको जग्गा कमाउन लिएको कबुलीयत तथा बाली बुझाएको भर्पाई समेत छैन । १ नं. अनुसूची भरेको समेत नभई यो मुद्दा परेपछि १ नं. अनुसूचीमा समावेश गरिपाउँ भनी निवेदन दिएको भन्नेसम्म कुरा निर्णयले पनि प्रष्ट गरेको छ । तसर्थ कुलियत भर्पाई तथा जोताहा अस्थायी निस्सा समेतको अभावमा सर्जमिनका आधार लिई जयानन्दलाई मोही कायम गर्ने गरेको प्र.जि.अ.को निर्णय भूमिसम्बन्धी ऐन दफा ३४ तथा सर्वोच्च अदालतद्वारा प्रतिपादित सिद्धान्त समेतको विपरीत त्रुटिपूर्ण छ । जयानन्द मरी हक खाने छोरा विपक्षीहरू लाई नै विपक्षी बनाई संविधानको धारा ७१ समेतका आधारमा यो निवेदन गर्न आएको छु भन्ने समेत उल्लेख गरेको रहेछ ।

          ४.  विपक्षीहरू बाट लिखितजवाफ लिई पेश गर्नु भन्ने ०३७।२।३।६ को सिंगल बेञ्चको आदेश ।

          ५.  विपक्षी जिल्ला कार्यालय बाजुराको लिखितजवाफमा भूमिसुधार मन्त्रालयको परिपत्रले भूमिसम्बन्धी ऐन, २०२१ अन्तर्गत पर्ने मुद्दाको कारवाही किनारा गर्ने अधिकारी यस जिल्लाको प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई तोकेको हुँदा सोही अधिकार प्रयोग गरी उक्त मुद्दामा कारवाई किनारा गरेको हुँदा रिट निवेदकको दावी निराधार ठहरिन्छ । फैसला भएको एक वर्ष पछि मात्र रिट निवेदन दायर गरेको हुँदा ढिलाईको सर्वमान्य सिद्धान्तको आधारमा समेत रिट निवेदन खारेज गरिपाउन अनुरोध छ भन्ने समेत जिकिर लिएको रहेछ ।

          ६.  विपक्षी प्रदिप गिरी १ रंग गिरी १ समेतको लिखितजवाफमा दर्तावाला जयलालको सहोदर छोरा परमलालबाट ०१५ सालदेखि मोहियामा लिई जग्गा कमाई साल सालै बाली बुझाई मोही हक प्राप्त गर्ने हामीहरूको पिता जयानन्द गिरी ०३६ साल आषाढमा परलोक हुनुभएकोले पिता पछी सो मोहियानी हक हामीहरू लाई प्राप्त हुने हुँदा मोहियानी हकमा बेदखली गरे उपर अधिकार प्राप्त अधिकारी समक्ष निवेदन गरी भएको निर्णय सदर थामी पाउँ भन्ने समेत जिकिर लिएको रहेछ ।

          ७.  यसमा निवेदकतर्फका विद्वान अधिवक्ता श्री गंगाप्रसाद उप्रेती र विपक्षी प्र.जि.अ.बाजुराको तर्फबाट विद्वान सरकारी अधिवक्ता श्री इन्द्रराज पाण्डे र विपक्षी प्रदिप गिरी समेतको तर्फबाट विद्वान अधिवक्ता श्री कृष्णकुमार बर्मा समेतको बहस सुनी प्रस्तुत विषयमा निर्णयतर्फ हेर्दा प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई यस्तो मुद्दा हेर्ने अधिकार दिएको भनी कुनै सूचीत आदेश नेपाल राजपत्रमा यस मितिमा प्रकाशित भएको छ भनी सरकारी अधिवक्ताले देखाउन सक्नु भएन । यसको अतिरिक्त भूमिसम्बन्धी ऐन, २०२१ को दफा २५ को उपदफा (२) अन्तर्गतको मोही कायम गर्ने उक्त ऐनको दफा ३४ को उपदफा २ अन्तर्गत कबुलीयत हुनुपर्ने त्यसको पनि आभाव देखिएकोले जायनन्द गिरीलाई मोही कामय गर्ने गरेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी बाजुराको ०३५।१०।३।४ को निर्णय उत्प्रेषणको आदेशद्वारा बदर हुने ठहर्छ । यो आदेशको १ प्रति प्रतिलिपि विपक्षीकहाँ पठाउन महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयमा पठाई मिसिल नियमबमोजिम बुझाई दिनु ।

 

म सहमत छु ।

 

न्या. धनेन्द्रबहादुर सिंह

 

इति सम्वत् २०३७ साल चैत्र १२ गते रोज ४ शुभम ।

 

भर्खरै प्रकाशित नजिरहरू

धेरै हेरिएका नजिरहरु