शब्दबाट फैसला खोज्‍नुहोस्

निर्णय नं. २३०४ - उत्प्रेषण वा अन्य उपयुक्त रिट आज्ञा, आदेश पुर्जी जारी गरिपाउँ

भाग: २७ साल: २०४२ महिना: असार अंक:

निर्णय नं. २३०४     ने.का.प. २०४२      अङ्क ३

 

डिभिजन बेञ्च

माननीय न्यायाधीश श्री धनेन्द्र बहादुर सिंह

माननीय न्यायाधीश श्री महेशराम भक्त माथेमा

सम्वत् २०४१ सालको रिट नं. २३६७

विषय : उत्प्रेषण वा अन्य उपयुक्त रिट आज्ञा, आदेश पुर्जी जारी गरिपाउँ ।

 

निवेदक : कावरा आधुनिक राइस मिल हनुमाननगर  सप्तरीको प्रोपाईटर जिल्ला सप्तरी हनामान नगर गा.पं.वार्ड नं. १ बस्ने सीताराम कावरा ।

विरूद्ध

विपक्षी :कर कार्यालय, राजविराज ।

कर विभाग,लाजिम्पाट,काठमाडौं ।

श्री कर फर्छ्यौट आयोग विघटन भै श्री अर्थ मन्त्रालय,वागदरबार,काठमाडौं ।

आदेश भएको मिति:२०४२।३।१०।५ मा

असूल गरिसकेको आयकर मिललाई पछिको वर्षहरूमा लाग्ने आयकरमा मिन्हा गरी कानुनबमोजिम गर्नु भनी कर कार्यालय राजविराजका नाउँमा परमादेशको आदेश जारी हुने ।

(प्रकरण नं. १२)

निवेदक तर्फबाटः विद्वान अधिवक्ता श्री सुसिल कुमार सिन्हा

विपक्षी तर्फबाटः विद्बान वरिष्ठ सरकारी अधिवक्ता श्री केदार प्रसाद शर्मा

उल्लेखित मुद्दाःX

आदेश

न्या.धनेन्द्र बहादुर सिंहः कर कार्यालय राजविराजको मिति २०३०।७।२३ समेतको निर्णय बदर गरिपाउँ भनी नेपालको संविधानको धारा ७१ अनुसार पर्न आएको प्रस्तुत रिट निवेदनको तथ्य यस प्रकार छ :

२.    कावरा आधुनिक राइस मिल्सको इजाजत पत्र २०२७।१२।१ मा प्राप्त गरी रु. ४,५०,०००।को स्थिर पूँजी लगाई आधुनिक स्वचालित धान कुट्ने राइस मिल खडा गरी मिति २०२९।१०।७ देखि उत्पादन शुरू गरेको हुँदा औद्योगिक व्यवसाय ऐन, २०३० को दफा ९(३)(ख) मा चामल बनाउने उद्योग पूँजीको आधारले  अनुसूची २ बमोजिम ३ वर्षसम्म आयकर लगाउन नपाउने र निवेदकले बराबर आयकर मिन्हा हुनुपर्ने भन्ने पत्र लेख्दा पनि कर कार्यालय सप्तरीले आयकर निर्धारण मिति २०३०।७।२३ मा आ.व. २०२९।३० को कर रू. २७,५५०। र मिति ०३२।१।४ मा आ.व. २०३०।३१ मा कर रू. ३०,८५०। तथा मिति ०३४।११।१६ मा आ.व. २०३१।३२ को कर रू. १,९६,१७१।११ र कर फछ्र्यौट आयोगले आ.व. २०३२।३३ मा सो सुविधाको अवधि ६ महिना ६ दिन समेतको ०३७।१२।९ मा आयकर रू. १,०८,०००। निर्धारण गरी कानुन विपरीत सम्झौतामा सही गराई आदेश गरेको हुँदा हाम्रो आधुनिक राइस मिल भएको र औद्योगिक व्यवसाय ऐन, २०३८ ले दिएको सुविधाको अवधि भित्र आयकर निर्धारण गर्न नमिल्ने र उक्त ऐनले आवश्यक उपभोग वस्तु हुँदा १२ वर्षको अवधिसम्म आयकर सुविधा पाउनु पर्नेमा नपाएको र औ.व्य. ऐन, २०१८ अनुसार १० वर्ष सुविधा पाउनुपर्नेमा सो पनि नपाएको वा अन्य कुनै ऐन बमोजिमको आयकर सुविधा यस राइस मिलले नपाएको हुँदा औ.व्य.ऐन, ०३० को दफा ९(३)(ख) र दफा ९(१) अनुसार ३(तीन) वर्षसम्म उत्पादन मितिले आयकर लाग्नु र लगाउनु नपर्ने प्रष्ट छ। अतः मिति २०३०।७।२३, २०३२।१।४, ०३४।११।१६ र ०३७।१२।९ को कर कार्यालय सप्तरीको निर्णयपत्र बदर गरिपाउँ भन्ने निवेदकको रिट निवेदन ।

३.    विपक्षीहरूबाट लिखित जवाफ मगाई आएपछि वा अवधि नाघेपछि पेशगर्नु भन्ने सिंगल बेञ्चको आदेश ।

४.    २०२९।१०।७ देखि आ.व. २०३१।३२ दिपावलीको यस कार्यालयको कर निर्धारण आदेश बमोजिम लागेको कर जरिवाना विभिन्न मितिमा चुक्ता बुझाई आ.व. २०३१।३२ दिपावलीको माग भएको रू. ८,८८३।३३ र माग हुन बाँकी रू. १०५३।८० शुल्क समेत कर फछ्र्यौट आयोगमा निवेदन गरी सो आयोगको निर्णयले उपरोक्त शुल्क मिन्हा पाएको र आ.व. २०३२।३३ दिपावलीको निर्धारित आयकर रू. १,७९,३५५। समेत बढी भयो भनी विभिन्न मितिमा यस कार्यालयमा र अ.व्य.कर विभागमा कर फछ्र्यौट आयोगमा निवेदन दिई कर फछ्र्यौट आयोगबाट आ.व. २०३२।३३ दिपावलीको लागि तोकिएको आयकर रू. १,०८,०००। समेत कुनै प्रतिवाद नगरी बुझाई सकेको र उक्त आ.व. हरूको आयकर पेश गर्दा छुट पाउने प्रतिवाद नगरेको हुँदा मुलुकी ऐन अ.बं. महलको ७७ नं.ले अब आएर जिकिर लाग्नै नसक्ने हुँदा रिट निवेदन खारेज हुनुपर्ने भन्ने मिति २०४१।६।११।५ को कर कार्यालय राजविराजको लिखित जवाफ ।

५.    निवेदक कावरा आधुनिक राइस मिल्सको २०२७।१२।१ मा इजाजत प्राप्त गरी मिति ०२९।१०।७ देखि उत्पादन गरी तिर्नु पर्ने आयकर तिरी उक्त समयमा लागू औद्योगिक व्यवसाय संशोधन सहित ऐन, २०१८ अन्तर्गत छुट पाउने भए सोही समय माग गर्नु पर्ने उक्त ऐन खारेज भएपछि लागू भएको औद्योगिक व्यवसाय ऐन, २०३० सालमा सुविधाको माग नगरेको र ०२९।०३० देखि २०३२।०३३ सम्मको २०३७ मा आयकर निर्धारण गरेको बुझाई लामो अवधि पछि रिट निवेदन पर्न आएको औ.व्य.ऐन, २०३८ को संशोधित दफा १४(१) बमोजिम यो ऐन प्रारम्भ हुनु अघि स्थापित कुनै उद्योगले तत्काल प्रचलित कानुन बमोजिम कुनै सुविधा प्राप्त गरी रहेको वा पाउने भए त्यस्तो उद्योगले सोही बमोजिम सुविधा उपभोग गर्न पाउने व्यवस्था गरेको र यस मिल स्थापित समयमा औ.व्य.ऐन, २०१८ को संशोधित दफा ९ को उपदफा (६)(क) ले आयकर मिलले मिन्हा नपाउने प्रष्ट कानुनी व्यवस्था भएकोमा र औ.व्य.ऐन, २०३८ ले पनि कुनै सुविधा नपाउने र सोही ऐनको दफा ५७ बमोजिम राजस्व न्यायाधीकरणमा पुनरावेदन लाग्ने हुँदा खारेज हुन अनुरोध छ भन्ने समेत कर विभागको मिति ०४१।७।६।२ को लिखित जवाफ ।

६.    निवेदकले रिट निवेदनमा औ.व्य.ऐन, २०१८ ले १० वर्ष सम्म र औद्योगिक व्यवासय ऐन, २०३८ बमोजिम १२ वर्ष सम्म र औ.व्य. ऐन, २०३० बमोजिम ३ वर्ष आयकर छुट सुविधा पाउन पर्ने माग गर्नु भएको तर आ.व. ०२९।३० देखि ०३२।३३ सम्मको आयकर मिति २०३७।७।२३, ०३७।१२।९ मा निर्धारण भएको आयकर मञ्जूर गरी सो तिरी सकेको हुँदा उक्त ऐनहरू अनुसार निवेदकलाई माग बमोजिम सुविधा दिन नमिल्ने हुँदा रिट निवेदन खारेज हुन अनुरोध छ भन्ने समेत मिति २०४१।७।५ को अर्थ मन्त्रालयको लिखित जवाफ ।

७.    निवेदक तर्फबाट उपस्थित हुनुभएका विद्वान अधिवक्ता श्री सुसिलकुमार सिन्हाले निवेदकको औ.व्य.ऐन, २०३० को दफा ९ को उपदफा (३) को देहाय (ख) र अनुसूची १ ले आधुनिक स्वचालित सेलर राइसमिलले उत्पादन शुरू गरेको मिति देखि ३ वर्षसम्म पूँजीको आधारमा आयमा आयकर लाग्न नपर्ने र औद्योगिक व्यवसाय ऐन, २०३८ को संशोधित दफा १४ को उपदफा (१) ले पनि सो सहुलियत कायम राखेकोमा त्यस्तो सुविधा नदिई विपक्षी कर कार्यालय राजविराजको मिति २०३७।७।२३ समेतको निर्णय बदर हुनु पर्दछ भन्ने र विपक्षी कर कार्यालयतर्फबाट उपस्थित हुनुभएका विद्वान वरिष्ठ सरकारी अधिवक्ता श्री केदार प्रसाद शर्माले कर कार्यालय राजविराजको निर्णय कानुन बमोजिम नै हुँदा रिट निवेदन खारेज हुनु पर्दछ भन्ने समेत बहस गर्नु भयो ।

८.    प्रस्तुत मुद्दामा निवेदकको माग बमोजिमको आदेश जारी हुनुपर्ने हो होइन सो कुराको निर्णय दिनुपर्ने हुन आएको छ ।

९.    यसमा निर्णयतर्फ हेर्दा कावरा आधुनिक राइस मिलको इजाजतपत्र २०२७।१२।१ मा प्राप्त गरी रू. ४,५०,०००। स्थिर पूँजी लगाई आधुनिक स्वचालित राइस मिल खडा गरी २०२९।१०।७ देखि उत्पादन शुरू भएको औद्योगिक व्यवसाय ऐन, २०३० को उपदफा ९(३)(ख) र अनुसूची २ बमोजिम ३ वर्षसम्म आयकर छुट पाउनुपर्ने भन्ने रिट निवेदन जिकिर देखिन्छ ।

१०.    औद्योगिक व्यवसाय ऐन, २०३० (संशोधन सहित) को दफा ९ को उपदफा (३) को (ख) मा चामल, तेल, पिठो, फर्निचर, कन्फेक्शनरी, बेकरी, ईंटा, मिश्री, खाँडसारी, जर्दा स्टेशनरीका सामान बनाउने उद्योगहरू आधुनिक किसिमको भएमा वा दफा १० अन्तर्गत (घ) क्षेत्रमा स्थापना गरिएमा जुन वर्गीकरण अन्तर्गत यस्ता उद्योग पर्ने हो सोही अनुसार सो उद्योगले गरेको खूद आयमा आयकर मिन्हा दिइने छ भन्ने लेखिएको पाइन्छ । उक्त औद्योगिक व्यवसाय ऐन, २०३० को अनुसूची १ ले रू. १० लाखसम्म स्थिर पूँजी लगानी भएका उद्योगले न्यूनतम ३ वर्षको आयकर छुट पाउने व्यवस्था गरेको देखिन्छ ।

११.    प्रस्तुत विषयमा रिट निवेदनमा जिकिर लिए अनुसार उक्त कावरा आधुनिक राइस मिलले उत्पादन शुरू गरेको मिति २०२९।१०।७ देखि ३(तीन) वर्षसम्मको आयमा आयकर छुट पाउने कानुनी व्यवस्था देखिएकोले सो अनुसार आयकर छुट पाउने अवधिभित्र निवेदकको मिललाई आ.व. ०२९।३० दिपावली ०३०।३१ दिपावली ०३१।३२ दिपावली र ०३२।३३ दिपावलीको आयमा कर लाग्ने गरी गरेको प्रत्यर्थी कर कार्यालय राजविराजको कर निर्धारण आदेश त्रुटिपूर्ण देखिन आयो ।

१२.   अतः उपरोक्त लेखिए बमोजिम कर कार्यालय राजविराजको त्रुटिपूर्ण कर निर्धारण आदेश उत्प्रेषणको आदेशद्वारा बदर हुने ठहर्छ । निवेदकबाट असूल गरी सकेको आयकर निवेदक मिललाई पछिको वर्षहरूमा लाग्ने आयकरमा मिन्हा गरी कानुन बमोजिम गर्नु भनी प्रत्यर्थी कर कार्यालय राजविराजका नाउँमा परमादेशको आदेश जारी गरिएको छ । जानकारी निमित्त यो आदेशको प्रतिलिपि प्रत्यर्थी कार्यालयमा पठाउन महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयमा पठाई फाइल नियम बमोजिम  गरी बुझाई दिनु ।

 

उक्त रायमा म सहमत छु । 

 

न्या.महेशराम भक्त माथेमा

 

 

इति सम्वत् २०४२ साल आषाढ १० गते रोज ५ शुभम् ।

भर्खरै प्रकाशित नजिरहरू

धेरै हेरिएका नजिरहरु